Przemysłowa wentylacja hal produkcyjnych i magazynowych to nie tylko kwestia komfortu pracowników – to obowiązek prawny wynikający z przepisów budowlanych oraz wymóg bezpieczeństwa na stanowisku pracy. Prawidłowa wymiana powietrza usuwa szkodliwe emisje, zmniejsza ryzyko chorób zawodowych i zapewnia odpowiednie warunki termiczne. Artykuł wyjaśnia konkretne wymagania, normy (w tym PN-EN 16798-3) i praktyczne zasady obliczania krotności wymian dla różnych typów obiektów.
Czym jest krotność wymian powietrza i jak ją obliczyć?
Krotność wymiany powietrza (n) to parametr określający intensywność przewietrzania pomieszczenia. Mówi nam, ile razy w ciągu jednej godziny cała objętość powietrza w hali zostaje zastąpiona powietrzem świeżym.
Wzór na obliczenie
gdzie:
V went – strumień objętości powietrza wentylacyjnego
V pom – kubatura (objętość) wentylowanego pomieszczenia
Praktyczny przykład:
- Hala o wymiarach 50m × 30m × 6m wysokości = 9 000 m³
- Wymagana krotność wymian (np. dla obróbki mechanicznej): 4 wymiany/h
- Wymagany wydatek wentylatorów: 9 000 m³ × 4 = 36 000 m³/h
Jaka wentylacja wymagana jest w hali produkcyjnej?
Wymagania dla hal produkcyjnych określa Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz przepisy BHP.
Wymagania podstawowe (Dz.U. 2019 poz. 1065):
| Parametr | Wymóg prawny / Norma |
|---|---|
| Rodzaj wentylacji | Mechaniczna jest obowiązkowa w budynkach wysokich, przy braku możliwości otwierania okien lub gdy wentylacja grawitacyjna nie zapewnia odpowiedniej jakości powietrza (§ 148). |
| Strumień świeżego powietrza | Minimum 30 m³/h na osobę (praca lekka), 50–70 m³/h (praca ciężka/fizyczna) – ale zazwyczaj decyduje bilans zanieczyszczeń, a nie liczba osób. |
| Recyrkulacja | Dozwolona w okresie grzewczym, pod warunkiem oczyszczenia powietrza i braku substancji szkodliwych, bakterii chorobotwórczych lub uciążliwych zapachów (§ 151). |
Ile wymian powietrza na godzinę w hali produkcyjnej?
Nie ma jednego przepisu określającego sztywną krotność dla "hali produkcyjnej". Projektant musi przyjąć wartość wynikającą z bilansu zysków ciepła, wilgoci lub emisji zanieczyszczeń. W praktyce inżynierskiej stosuje się jednak sprawdzone wytyczne:
Typowe krotności wymian (wytyczne projektowe):
- Magazyny czyste / Logistyka: 0,5 – 1 wymian/h
- Lekka produkcja / Montaż: 1 – 3 wymian/h
- Spawalnie / Obróbka metali: 5 – 10 wymian/h (plus odciągi miejscowe!)
- Lakiernie: 15 – 30 wymian/h (często w układzie kabinowym)
- Odlewnie / Galwanizernie: 10 – 20 wymian/h
Uwaga: Poleganie tylko na krotności wymian jest błędem w przypadku emisji punktowej. W spawalni czy szlifierni priorytetem są odciągi stanowiskowe, a wentylacja ogólna pełni funkcję uzupełniającą.
Czy magazyn musi mieć wentylację?
Tak. Zgodnie z § 147 ust. 1 Warunków Technicznych, wentylacja musi zapewniać wymianę powietrza odpowiednią do przeznaczenia pomieszczenia. W magazynach głównym celem jest usuwanie wilgoci i ewentualnych zanieczyszczeń od wózków widłowych czy składowanych materiałów (np. opon, chemii).
Jaka wentylacja w magazynie?
- Magazyny wysokiego składowania: Często stosuje się destratyfikatory (mieszacze powietrza), aby zrzucić ciepłe powietrze spod dachu w dół (oszczędność ogrzewania), współpracujące z wentylacją mechaniczną nawiewno-wywiewną.
- Magazyny chemiczne: Wymagają wentylacji mechanicznej ciągłej, często w wykonaniu przeciwwybuchowym (ATEX) i z awaryjnym trybem przewietrzania.
Wentylacja grawitacyjna czy mechaniczna?
Wielu inwestorów pyta, czy w hali można zastosować tańszą wentylację grawitacyjną.
Kiedy MOŻNA stosować wentylację grawitacyjną?
- W niewielkich halach i magazynach o małym obciążeniu cieplnym.
- Gdy proces technologiczny nie emituje szkodliwych pyłów i gazów.
- Gdy budynek nie jest szczelny (nie jest to zalecane w nowoczesnym budownictwie energooszczędnym).
Kiedy TRZEBA stosować wentylację mechaniczną?
- Gdy emisja zanieczyszczeń przekracza możliwości ich rozcieńczenia przez wentylację naturalną.
- W budynkach wysokich i o dużej powierzchni, gdzie grawitacja "nie dociągnie" powietrza do środka hali.
- Gdy wymagany jest odzysk ciepła (rekuperacja) – co jest standardem w nowych obiektach ze względu na Warunki Techniczne 2021 (WT2021) dotyczące energochłonności.
Normy wentylacji – PN-EN i standardy
Projektowanie wentylacji przemysłowej opiera się na pakiecie norm, które zastąpiły stare polskie normy (PN-B):
- PN-EN 16798-3:2017-09 – Charakterystyka energetyczna budynków – Wentylacja budynków niemieszkalnych (wymagania dla systemów wentylacji i klimatyzacji).
- PN-EN 15251 / PN-EN 16798-1 – Parametry wejściowe środowiska wewnętrznego (jakość powietrza, komfort termiczny).
- PN-EN ISO 16890 – Nowa klasyfikacja filtrów powietrza (zastępująca EN 779), kluczowa dla hal czystych i precyzyjnych.
Podsumowanie – Checklista dla inwestora
- Zdefiniuj proces: Co dokładnie będzie się działo w hali? Spawanie, magazynowanie, obróbka chemiczna?
- Nie zgaduj krotności: Krotność wymian to wynik obliczeń, a nie założenie. Projektant musi obliczyć bilans ciepła i zanieczyszczeń.
- Pamiętaj o zimie: Wymiana 30 000 m³/h powietrza zimą oznacza konieczność ogrzania tego powietrza od -20°C do +16°C. Bez rekuperacji koszty ogrzewania będą ogromne.
- Odciągi to podstawa: W produkcji zawsze najpierw usuwaj zanieczyszczenia u źródła (ssawki), a wentylację ogólną traktuj jako tło.
Planujesz budowę hali lub modernizację wentylacji?
Skontaktuj się z ekspertami TOP-PROJEKT. Wykonamy bilans powietrza, dobierzemy system z odzyskiem ciepła i zapewnimy zgodność z przepisami BHP.
Darmowa Wycena i Konsultacja