Przepisy budowlane i normy BHP stawiają surowe wymagania właścicielom zakładów produkcyjnych. Wentylacja przemysłowa to nie tylko kwestia dobrej woli pracodawcy, ale prawny obowiązek zapewnienia bezpiecznego i higienicznego środowiska pracy, podlegający kontroli przez Państwową Inspekcję Pracy i Sanepid.
Wymogi prawne a rzeczywistość
Zgodnie z Kodeksem Pracy i Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej, każdy pracodawca musi zapewnić, aby stężenia czynników szkodliwych w środowisku pracy nie przekraczały wartości dopuszczalnych (NDS). Dotyczy to zarówno pyłów, jak i oparów chemicznych, dymów spawalniczych czy mgły olejowej.
W praktyce oznacza to, że instalacja wentylacyjna musi być zaprojektowana "z zapasem". Oprócz pracy w trybie ciągłym, system często musi posiadać funkcję przewietrzania awaryjnego. W sytuacji nagłego wycieku substancji, rozszczelnienia instalacji czy pożaru, wentylacja musi umożliwić błyskawiczną wymianę powietrza w dużej kubaturze hali, aby umożliwić bezpieczną ewakuację.
Parametry środowiska pracy dla wybranych branż
Prawidłowa wentylacja to precyzyjna inżynieria mikroklimatu. Różne procesy wymagają diametralnie różnych parametrów, które instalacja musi utrzymać niezależnie od pogody na zewnątrz:
- Branża spożywcza (np. piekarnie): Kluczowa jest kontrola temperatury (unikanie przegrzania >27-28°C) i wilgotności (60-70%), aby zapobiec rozwojowi pleśni.
- Lakiernie i malarnie: Rygorystyczne utrzymanie temperatury (ok. 20-24°C) i wilgotności dla jakości powłoki, przy jednoczesnym, agresywnym usuwaniu lotnych związków organicznych (LZO/VOC).
- Spawalnie i szlifiernie: Priorytetem jest nie tyle temperatura, co skuteczność wychwytu dymów i pyłów metalicznych bezpośrednio u źródła (ssawki, okapy), zanim rozprzestrzenią się na halę.
Bezpieczeństwo Technologiczne i Wybuchowe (ATEX)
W przemyśle często dochodzi do konfliktu interesów między komfortem człowieka a wymaganiami technologii (np. chłodnie spożywcze czy sucha produkcja elektroniki). Rolą profesjonalnego projektu wentylacji jest znalezienie kompromisu lub zastosowanie strefowania – wydzielenia obszarów o różnych parametrach powietrza.
Należy pamiętać o najważniejszym: brak wentylacji to ryzyko wybuchu. Pyły (drewniane, mączne, metaliczne) oraz opary rozpuszczalników mogą tworzyć z powietrzem mieszaniny wybuchowe. Prawidłowo zaprojektowana wentylacja mechaniczna, często w wykonaniu przeciwwybuchowym (ATEX), jest pierwszą linią obrony, która uniemożliwia osiągnięcie Dolnej Granicy Wybuchowości (DGW) i chroni zakład przed katastrofą.